Ekolojik Yerleşmeler ve Ekolojik Yıpranma: Şanlıurfa Örneği

Hülya ÖZTÜRK TEL, Elmas ERDOĞAN
2.741 883

Öz


Dünya’da yaşanan köklü değişimler, ekolojik dengelerin ve geleneksel yerleşmelerin büyük değişimlereuğradığı, karışıklık ve yenileme gerektiren bir kentsel görünümü ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, kaynaklarınetkin kullanımı ve geleneksel yerleşmelerde uygulanmış tasarım ilkelerinin sürdürülmesi ve geliştirilmesigerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu makalede araştırma alanında yapılan inceleme ve alan etüt-analiz çalışmasısonucunda elde edilen verilerden yararlanılarak Şanlıurfa kenti geleneksel yerleşim alanları; ekolojik yerleşimkriterleri kapsamında değerlendirilmiş, güncel gelişmeler ve yeni yapılanma kapsamında Karaköprü ilçesinde oluşanekolojik yıpranma belirlenerek koruma önerileri sunulmuştur. Şanlıurfa kenti geleneksel yerleşim dokularıirdelendiğinde, yerel çevre kaynaklarının en etkin biçimde değerlendirildiği gözlenmektedir. Diğer yandan, yenigelişen Karaköprü ilçesinde, ekolojik yerleşme kriterlerine uygun olmayan yapılanmalar izlenmektedir. Yerelkaynakların etkin kullanıldığı geleneksel Şanlıurfa kentsel dokusu ekolojik yerleşim ilkelerinin yeni yerleşimalanlarında değerlendirilmediği belirlenmiştir. Karaköprü ilçesinde nar ve fıstık bahçelerinin yok edilmesi ve bölgeekolojisine uymayan yerleşim alanlarının oluşumu söz konusudur. Karaköprü ilçesi konut bölgelerinde; sokakkavramı yitirilmiş, imar planlarının belirlediği parsel sisteminden oluşan kimliksiz alan ve mekanlar ortaya çıkmış,konut yakın çevrelerinde kullanıcıların gereksinimlerine cevap vermeyen yeşil alanlar oluşmuştur. Sonuç olarak;Şanlıurfa Kenti geleneksel yerleşim dokuları irdelendiğinde, yerel çevre kaynaklarının en etkin biçimdedeğerlendirildiği gözlenmektedir ancak yeni yerleşim alanı Karaköprü ilçesinin henüz yapılaşmamış kısımlarında,barındırdığı doğal kaynaklar kentleşme baskısı olması nedeni ile ekolojik yıpranma ile karşı karşıyadır. Bununengellenmesi, ekolojik planlama ve tasarım ilkelerine dayandırılacak, imar planları ile mümkün olduğudüşünülmektedir.

Anahtar kelimeler


Ekoloji, Ekolojik Yerleşmeler, Ekolojik Yıpranma, Şanlıurfa

Tam metin:

PDF (English)


DOI: http://dx.doi.org/10.18016/ksujns.13079

Referanslar


Aksoy, Y., Turan, A.Ç., Samur, D., 2009. İstanbul İli Fatih İlçesi Açık Yeşil Alanlar ve Yapılaşmanın Ekolojik Açıdan Yıpranmışlık ve Geri Dönüşüm İle İlgili Olarak Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2: 91-110.

Anonim, 2013 http://www.sanliurfaozelidare.gov.tr/defaul (Erişim tarihi:08.04.2014).

Aydın, B., Tezer, A., 2011. İmar Planları Ekolojik Planlamaya Adapte Edilebilir mi? Ekoyapı Dergisi, 3:100-105.

Ayman, O., Eroğlu, M., 2005. Türkiye’de Ekolojik Yerleşimler Ekolojik yerleşimlerde Türkiye’nin şansı! http://www.ekolojik.com.tr/ekoloji-turkiyedeekolojik-yerlesimler (Erişim tarihi:20.03.2013).

Karagüler, S., 1993. Yapılaşma Sonucu Yeşil Alan Azalmasındaki Sakıncaların Giderilmesi İçin Binalarda Bitki Kullanımı. İTÜ Fen Bil. Ens., Doktora Tezi. İstanbul.

Manisalı, N., 2011. Ekolojik Yerleşimler Üzerine Bir Değerlendirme: İstanbul’dan Örnekler. Gebze Yüksek Teknoloji Fen Bil. Ens., Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli.

Şahinalp, M. S., 2006. Şanlıurfa Şehri’nin Kuruluşuna Etki Eden Etmenler. Coğrafi Bilimler Dergisi, 4: 105-1

Yurt, R., 1999. Geleneksel Şanlıurfa Ev Mimarisine İklim Özelliklerinin Tesiri. Harran Dergisi, 55: 3-6.